مراسم اسکار از معدود اتفاقات هنری جهان است که هیچگاه مهجور و
بی سرو صدا برگزار نمی شود. به همین خاطر هم نوشتن بسیاری از
موضوعات درباره این شب هنری غالبا تکراری به نظر می رسد و عموم
مردم یا خود اگر علاقمند به این گونه مراسم باشند آن را دنبال
می کنند و یا به آگاهی از برندگان رشته های مورد علاقه شان
اکتفا می کنند، اما همواره رشته هایی مثل بهترین فیلم و بهترین
بازیگر مرد و زن از جذابیت بیشتری برای عموم برخوردار هستند و
به همین خاطر هم در نظرخواهی از نویسندگان و منتقدان غالبا
درباره بهترین فیلمهای تاریخ سینما و یا به یادماندنی ترین
نقشهای سینمایی سئوال می شود. این رشته ها در بیشتر دوره ها
نیز از رقابت فشرده ای با یکدیگر برخوردار بوده اند و ذکر این
نکته ضروریست که برنده شدن یک فیلم یا یک بازیگر در میان رقبای
خود لزوما نشانگر این نیست که برنده مورد نظر شایسته تر از
آنها بوده است. به هر حال رقبای دیگر هم تواناییهایی در همان
حد و اندازه داشته اند، اما به هر حال یک جایزه اهدا خواهد شد.
این را از این جهت گفتم تا به این نکته اشاره کنم که هستند
نقشهای به یادماندنی در تاریخ سینما که بازیگران این نقش ها به
خاطر آن جایزه اسکار نگرفتند و چه بسا در فستیوالهای دیگر موفق
به کسب آن شدند، اماصرف نظر از کسب جوایز نقشهای ماندگار برای
همیشه در ذهن علاقمندان به سینما خواهد ماند و بردن یا نبردن
جایزه از سوی ایفاگران این نقشها از محبوبیت آنان کم نخواهد
کرد. برای مثال در مراسم امسال بین بازیگران نقش اول مرد و زن
رقابت سختی بود و خیلی از منتقدانویگو مورتنسن را برای بازی در
فیلم تعهدات شرقی، یکی از امیدهای اسکار می دانستند، اما مگر
می شود گفت دانیل دی لوئیس شایسته کسب این جایزه نبود.
در این مطلب قصد دارم با اشاره ای به پیدایش جایزه اسکارچند
نقش به یادماندنی در تاریخ سینمای جهان را نام ببرم تا اگر
علاقمندان به سینما این فیلمها و نقشها را ندیده اند به تماشای
آنها بنشینند، چرا که به احتمال زیاد این نقشها تاریخ مصرف
نداشته و برای همیشه ماندگار هستند.
در یک جمع بندی درباره هشتادمین سال برگزاری اسکار باید گفت
مراسم از شور و شوق سال گذشته بی بهره بود و حتی از لحاظ
کارگردانی هنری با ضعفهایی روبرو بود. هنگام معرفی برخی رشته
ها حتی چهره کاندیداها را نشان نمی دادند. برای مثال به هنگام
معرفی نامزدهای بهترین فیلم متحرک منتظر دیدن مرجان ساتراپی و
دیگر رقبایش بودیم، اما دوربین تصویری از آنها نداد. رقابتها
هم بجز بین دو فیلم "پیرمردان بدون سرزمین" و "خون به پا خواهد
شد" آنچنان تنگاتنگ نبود و در مجموع سال کم رنگ و همچون هوای
بیرون از سالن تئاتر کداک مناسب نبود.
کوتاه درباره پیدایش اسکار
جان اتکینسن نویسنده و محقق سینماییدر کتاب اسکار به شرح
پیدایش اسکار می پردازد و سیر آن را از آغاز تا به امروز به
تفصیل بیان می کند. آکادمی هنرها و علوم سینمایی در چهارم مه
1927 با طرح لوئیس .ب. مه یر مدیر کمپانی متروگلدین مایر
Metro-Goldwyn-Mayerبه
عنوان نهادی مابین اتحادیه و یک تشکیلات تجاری تاسیس شد. فهرست
هدف های آکادمی که 36 عضو بنیانگذار آن را تهیه کردند، بسیار
شبیه به فهرست هدف های هر اتحادیه صنفی تخصصی دیگر است و جنبه
هایی چون ارتقای هماهنگی و انسجام در میان اعضا و عزت و اعتبار
حرفه سینما را پوشش می دهد.امانوئل لویدیگر محقق سینمایی
آمریکا معتقد است این اتفاق به لحاظ زمانی با اتحاد و تشکل
صنفی عوامل فنی سینما مناسبت زیادی داشت. شکل گیری آکادمی را
می توان پاسخ دندان شکن ناخواسته مدیران استودیوها به این حرکت
به حساب آورد که قصد داشتند تولید فیلم را به حد قابل اتکایی
برسانند.
نخستین مراسم اهدای جوایز آکادمی که حاصل هزاران رای بود در
شانزدهم مه 1929 برگزار شد. مجسمه اسکار که طراح آن یکی از
اعضای موسس آکادمی سدریک گیبونز بود تا به امروز با همان شکل و
شمایل مانده است. در نخستین فصل جایزه اسکار هر فیلمی که در
فاصله اول اگوست 1927 تا اول اگوست 1928 در هر سالن سینما در
لس آنجلس به نمایش درآمده بود واجد شرایط برای نامزدی اسکار
بود. در آن دوره تنها یک فیلم به نام خواننده جاز که نخستین
فیلم ناطق بود واجد شرایط شناخته نشد. آکادمی سعی کرد موج
پیشرفت صنعتی و هنری را با کنار گذاشتن آن چه واقعا نوآورانه
بود سد کند و این آخرین باری نبود که آکادمی این کار را می
کرد. به عنوان دلجویی، به فیلم و یا به عبارتی به کمپانی
سازنده اش یک جایزه افتخاری دادند که این هم شگردیست که آکادمی
به طور مداوم برای به رسمیت شناختن دیرهنگام آثار پیشگام در
سال های بعدی به کار گرفته است.
جایزه ها و مراسم در دهه های 1920 و 30 به سمتی که امروزه شاهد
آن هستیم کشیده شد. در دومین سال اهدای اسکار در 1928 آکادمی
تصمیم گرفت اهدای جایزه را پیش از مراسم به برندگان اطلاع
ندهد. سال 1936 نخستین سالی بود که رشته های بازیگری زن و
مردنقش دوم در جوایز گنجانده شدند.
نقش هایی ماندگار در تاریخ سینما
اگرچه تعداد هنرپیشگان و نقشهای ماندگار می تواند بنا به
سلیقه هر شخص بیشمار باشد، اما برخی نقشها آنقدر جا افتاده و
قدرتمند ایفا شده اند که کمتر کسی ست که آنها را دوست نداشته
باشد. در اینجا تعدادی از ماندگارترین و آشناترین آنها را که
در نشریات و مجلات سینمایی غالبا از آنها یاد شده ذکر می کنیم.
هنرپیشه نقش فیلم کارگردان
پیتر اتول
تی.ای. لورنس / لورنس عربستان/ دیوید لین
مارلون براندو /
تری مالوی/ در بار انداز/الیا کازان
آل پاچینو
مایکل کورلئونه/ پدر خوانده 2/فرانسیس فورد کاپولا
جیمز دین /جیم
استارک/شورش بی دلیل/نیکلاس ری
جک نیکلسون /
مک مورفی/پرواز بر فراز آشیانه فاخته/ میلوش فورمن
هنری فوندا /
تام جاد/ خوشه های خشم / جان فورد
دانیل دی لوییس/بیل
قصاب/ دار و دسته نیویورکی/ مارتین اسکورسیسی
جینا رولندز /
میبل لانگتی/ زنی تحت تاثیر/ جان کاساواتیس
پل نیومن/
ادی تند دست/ بیلیارد باز / رابرت راسن
آنتونی هاپکینز /هانیبال
لکتر/ سکوت بره ها / جاناتان دمی
بن کینگزلی/
مهاتما گاندی/ گاندی/ ریچارد آتن برو
رابرت دونیرو /
جیک لاموتا/گاو خشمگین/ مارتین اسکورسیسی
داستین هوفمن/
راتسو ریتسو/کابوی نیمه شب/ جان شلزینگر
دنزل واشنگتن/مالکوم
ایکس/ مالکوم ایکس/ اسپایک لی
این چند اسم و نقش تنها برای یادآوری برخی از نقشهای به یاد
ماندنی است و مطلقا کامل نیست و مسلما برخی از هنرپیشگان بیش
از یک نقش به یادماندنی در کارنامه خود دارند.....
برندگان هشتادمین دوره اسکار
بهترین فیلم: پیرمردان بدون سرزمین (جونو، کفاره، خون
به پا خواهد شد و مایکل کلیتون سایر کاندیداهای اين بخش
بودند.)
بهترين کارگردان: جوئل و اتان کوئن کارگردانان
پیرمردان بدون سرزمین (جیسون راتمن (جونو)، جولیان اشنابل
(لباس غواصی و پروانه)، پل توماس اندرسون( خون به پا خواهد شد)
و تونی گیلروی (مایکل کلیتون) نامزدهای ديگر اين بخش بودند. )
بهترین بازيگر نقش اصلی زن: ماریون کوتيار بازيگر نقش
اديت پیاف در فيلم زندگی به رنگ گل سرخ (جولی کریستی،
کيت بلانشت، الن پیج و لورا لینی نامزدهای ديگر اين بخش
بودند.)
بهترين بازيگر نقش اصلی مرد:
دانيل دی - لوئيس برای خون به پا خواهد شد. دی
لوئیس يکبار ديگر نیز در سال 1989 برای فيلم پای چپ من
اين جایزه را به دست آورده بود. (سایر نامزدهای اين بخش جورج
کلونی (مایکل کلیتون)، تامی لی جونز ( در دره خدا) و ویگو
مورتنسن (تعهدات شرقی)
بهترين بازيگر نقش مکمل زن: تیلدا سوئینتون بازيگر فيلم
مایکل کلیتون(کيت بلانشت، روبی دی، سائورس رونان و امی
رایان رقیبان تیلدا سوئینتون در اين بخش بودند. )
بهترين بازيگر نقش مکمل مرد: خاویر باردم، بازيگر
اسپانيایی فيلم پیرمردان بدون سرزمین (فيلیپ سیمور
هافمن، سیسی افلک، تام ويلکینسون و هال هالبروک نامزدهای ديگر
اين بخش بودند.)
بهترین فيلمبرداری: رابرت السویت، خون به پا خواهد شد
بهترین فيلمنامه اقتباسی: اتان و جوئل کوئن برای فيلمنامه
پیرمردان بدون سرزمین
بهترین فيلمنامه اریژینال: جونو
بهترین تدوين: اولتيماتوم بورن
بهترين طراحی لباس: الکساندرا بایرن، الیزابت، عصر طلایی
بهترين گريم: زندگی به رنگ گل سرخ (فرانسوی)
بهترين جلوه های ویژه تصویری: قطب نمای طلایی
بهترين کارگردانی هنری: سوئينی تاد
بهترين موسیقی متن فيلم: کفاره
بهترين ترانه فيلم:
Once
بهترين انیمیشن بلند: راتاتویی (پرسپولیس ساخته مرجان
ساتراپی در این بخش کاندیدا بود)
بهترين انيمیشن کوتاه: پیتر و گرگ (برنده این بخش را
شخصیت کارتونی فیلم
Bee Movies
اعلام کرد.)
بهترين تدوین صدا و بهترين ترکیب صدای فيلم: اولتيماتوم
بورن
بهترین فيلم کوتاه: موتزارت جیب برها ( فرانسوی)
بهترين فیلم مستند بلند: تاکسی بسوی تاريکی. آلکس
گیبنی، کارگردان آمریکایی این فیلم، فیلم خود را به "دلوار"
تاکسیران 22 ساله افغان هدیه کرد. مرگ دلوار در بازداشت
نیروهای آمریکایی در سال 2002 خمیر مایه اصلی این فیلم مستند
بود.
بهترين فیلم مستند کوتاه :
Freeheld(چهار
سرباز آمريکایی در عراق از طریق تلویزیون نام نامزدها و برنده
ی این بخش را اعلام کردند)
بهترین فیلم غیر انگلیسی زبان: فیلم اتریشی متقلبان
* نيکول کيدمن، اسکار افتخاری امسال را به رابرت بویل اعطاء
کرد. اين طراح صحنه 98 ساله نزديک به 100فيلم از جمله فيلمهایی
چون شمال از شمال غربی و ویولون زن روی بام را
به عنوان کارگردان هنری در کارنامه اش دارد.
* جک نیکلسون، تنها بازيگر مردی که سه بار برنده اسکار شده بر
روی صحنه آمد، سپس به مناسبت هشتادمين اسکار، نمای کوتاهی از
هر 79 فيلمی که پیش از اين مراسم برنده اسکار بهترين فيلم
بودند، به نمایش درآمد.
* اينگمار برگمن، دبرا کار، میکل آنجلو آنتونيونی و هيت لجر از
مشهورترين کسانی بودند که در يک سال گذشته جان خود را از دست
دادند.
* مجری هشتادمین مراسم اسکار جان استیوارت شومن مشهور
تلویزیونی بود که به خاطر طنزهای سیاسی اش مشهور است. او در
آغاز به طولانی شدن جنگ در عراق و انتخابات پیش روی ریاست
جمهوری در آمریکا اشاره کرد و گفت: هر بار ما یک رئیس جمهور زن
یا سیاه پوست در سینما داشتیم، زمانی بوده که موجودات فضایی به
زمین حمله کرده بودند.
در لابلای مراسم، او با تازه ترین فن آوری های محبوب نیز به
شوخی پرداخت. او یک بار امکان فیلم دیدن در آی فون را به سخره
گرفت و یک بار نیز با دستگاه بازی وی (Wii)
شوخی کرد.
عارف
محمدی
منبع: نشریه شهروند کانادا
